• Kadın Sağlığı İnfertilite ve Tüp Bebek Merkezi
  • en
  • de
  • ar
myom-nedir-

Polikistikover Sendromu ve Çikolata Kisti Nedir?

Gürgan Clinicin kurucusu, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Timur Gürgan Polikistikover Sendromu ve Çikolata Kistini Anlattı.

POLİKİSTİK OVER HASTALIĞI NEDİR?

Polikistikover hastalığı, endometriozis ve bağışıklık sistemindeki bazı problemlerden dolayı yumurtalık ve rahim içi kan dolaşımı azalan ve 37 yaş üzerinde olan kadınlarda yumurta ve embriyo kalitesi düşmektedir.

Rahim içinde embriyonun uygun şekilde gömülerek gebelik oluşmasını sağlayan düzen de olumsuz olarak etkilenmektedir. Bu durumda ya gebelik oluşmamakta ya da oluşan gebelikler düşükle sonuçlanmaktadır.

Tedavi için uygun olan kadınlarda “Yumurta ve Embriyo Desteği”nin sağlanması ayrıca rahim içi zarının koyulan embriyoyu kabul edebilecek şekilde dengelenmesi tüp bebek tedavisinde başarıyı arttıran yeni bir yaklaşımdır. Balans lama (Dengeleme) adını verdiğimiz bu teknikte söz konusu “Yumurta ve Embriyo desteği” kadının yumurtalarına ait özel hücre ve sıvılarla , “Rahim içi Bağışıklık Dengesi (gebelik için rahmin hazırlanması)” ise kadının kan hücreleri kullanılarak sağlanmaktadır.

Önemli Olan Sorununuz Kadar Tedavi Yapılması

Gürgan Clinic’in kurucusu, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Timur Gürgan ile bu ay kadınlarda sıkça rastlanan polikistikover sendromu ve çikolata kistini konuştuk. Her iki hastalığın doğrubilinen yanlışlarını, belirtilerini ve alternatif tedavi şekillerini anlatan Gürgan, ”Polikistik overde de çikolata kistinde de önemli olan iyi ellerde, planlı bir şekilde, var olan sorun kadar tedavi yapılması” diyor.
Yaygın olarak görülen kadın hastalıklarından polikistikover sendromu ve çikolata kistini tüm detayları ile anlatan Prof.Dr. Timur Gürgan, her iki hastalıkla ilgili önemli bilgiler verdi. Bilinenin aksine polikistikover sendromunun kist ile alakalı değil, tamamen hormonal bir sorun olduğuna vurgu yapan Gürgan, adı son derece sempatik olan çikolata kistinde ameliyat gerekliyse iyi ellerde yapılmasının önemine de değindi.

Polikistik over sendromu nedir?

Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki, polikistikover sendromunda ‘kist’ kelimesi geçtiği için yanlış anlaşılıyor. Polikistikover, kistlerle ilgili bir şey değildir, tamamen hormonal bir sorundur. Beyin ve yumurtalıklar arasındaki ilişkinin normal şekilde kurulamaması ile yumurtanın gelişememesi durumudur. Beyinden salınan hormonlar kan dolaşımı ile giderek yumurtalıkların üzerinde etkili oluyor. Yumurtalıklar üzerindeki bu beyin hormonları ayda bir tane yumurta yapılmasını sağlıyor. Dediğimiz nedenlerle beyin ve yumurta arasındaki orkestrasyon bozulduğu için yumurtalıklarda her ay bir tane yumurta yapılmıyor. O zaman yumurtaların içinde yumurtlayacak yumurtalar gelişmeden kalıyor. Normalde her ay yumurtalıklar içindeki 10-11 yumurtadan bir tanesi gelişirken bu hastalıkta hiçbirigelişmiyor. Bu durumda ultrason veya farklı görüntüleme teknikleri ile baktığımızda yumurtlamamış olan yumurtacılıkları görüyoruz, ancak bunlar kist veya ur değil, sadece yumurtalığın içindeki ufak yapılardır.

Kadından Kadına Değişen Prototipler

Polikistikover sendromu Türkiye’de yaygın görülen bir hastalık mı?

Özellikle Orta Doğu ülkelerinde görülen ve genetik bir altyapısı olduğu bilinen polikistikover sendromu, ülkemizin bu bölgeye yakınlığından dolayı Akdeniz, Güneydoğu ve Doğu Anadolu’da sık görülen bir problem. Hastalık, genetik ve aile yapısı, yeme içme alışkanlıkları, iklim şartları gibi birçok faktörün birleşmesi ile alakalı. Türkiye’deki yaygınlık oranı yüzde 15 ile 30 arasında. Özellikle kısırlık problemi çekenlerde bu problem normal popülasyona baktığımızda ortalama yüzde 15 dolayında görülüyor.

Bu hastalık kadından kadına farklılık göstererek ortaya çıkıyor dersek doğru olur mu?

Evet, polikistikover sendromu, kadından kadına değişen prototipler yaratıyor ancak bu hastalığın en önemli belirtileri; fazla kilo, tüylenme, ciltte yağ artımı, sivilcelenme, adet düzensizliği, adetlerin fazla olması ve buna bağlı olarak da yumurtlama problemleri beraberinde geliyor. Yumurta kalitesinin düşmesi ve yumurtlamanın olmamasından dolayı da çocuk sahibi olunamıyor.

Kısa sürede ortaya çıkan etkilerinin yanısıra bu hastalığın uzun süreli etkileri nelerdir?

Pankreastan salınana hormonun, yani kandaki şekeri temizleyen insülinin etkisini göstermesini engelleyen polikistikover, insülin direnci yaratıyor. Kan şekeri ayarlaması bozulduğu zaman kadınlarda Tip2 Diyabet dediğimiz şeker hastalığına karşı polikistikover sendromu olanlar hayatları boyunca meyilli oluyor.

Polikistikover’in Takibi Ciddi Hastalıkların Önüne Geçiyor

Başka uzun süreli etkileri var mı?

Kolestrol yüksekliği ile bağlantılı olarak yağ metabolizması bozuk olanlarda damar sertliği, tıkanıklığına takiben inme ve kalp hastalıklarına da karşı meyil oluyor. Uzun süreli etkilerine baktığımızda, polikistikover takip edilmez, tedavi edilmezse şeker hastalığı, kalp hastalıkları, beyinde inme ile ani ölümler ve rahim içi kanserlerinde artışı daberaberinde getiriyor.

Polikistikover sendromu ağırlıklı olarakgenç kızlık döneminde mi ortaya çıkıyor?

Ortaokul ve lise çağlarında genç kızlarda adet düzensilikleri ve kozmetik problemlerle kendini gösteriyor. Buna ek olarak az önce de belirttiğim gibi genetik yatkınlık ve psikoloji de çok önemli. Zaten hassas bir dönem yaşayan genç kızlar, geçişi iyi sağlayamazsa bu sıkıntılar daha erken baş gösteriyor. Genç kızlık döneminde giderek kilo alanlarda diyet tedavisinin hemen yapılması gerekiyor. Kiloya ek olarak cildinde sivilceler çıkıp tüylenmesi de arttıysa bu olay kozmetik bir problem haline geliyor.

Bozulan Psikoloji Polikistiğin Yerleşmesine Yol Açıyor

Polikistik over sendromlu olan genç kızlara ve ailelerine ne tavsiye ediyorsunuz?

Düzensiz adet, kilo ve kozmetik problemler ile psikolojik sorunlar baş gösteriyor ve bu da polikistiğin yerleşmesine yol açıyor. Bu nedenle genç kızlara, bilinçli diyetisyen kontrolünde, endokrinden anlayan bir doktor ile uzun süreli bir tedavi programı yapmalarını öneriyoruz.

Peki, hem kilo hem de kozmetik problemleri nasıl çözüyorsunuz?

Bazı ilaçlar veriyoruz ancak en önemlisi, polikistikover sendromu ileriye gitmeden bu işi iyi şekilde takip edecek bir kadın doğum endokrinoloğu ve/veya endokrinolojiden anlayan dahiliye doktorlarının süreci takip etmesidir. Özel polikistikover diyeti ile hareket ve psikolojik destek üçlüsünün birleşmesi ile kilo kaybı sağlanabilir. Eğer tüylenme ve yağlı cilt fazlaysa dengeli hormon preparatları olmak üzere verilen ilaçlar, tüylenmeyi yavaşlatır, ciltteki yağı azaltır. İlaçları kullanıp hementedavi sonucu beklenmemelidir, en az altı aylık bir süreç sonunda tüm bu anlattıklarım gerçekleşebilir.

Polikistikover Hastalarına, İlaçsız Tüp Bebek…

Kilo kaybı ve insülin rezizstansını azaltacak ilaçlardan sonra kadın çocuk sahibi olmak istiyorsa neler yapıyorsunuz?

Yumurtlamayı sağlayacak haplar veya iğnelerveriyoruz. Yüzde 90’a kadar yumurtlama sağlayabiliyoruz, ancak buradaki en önemli sıkıntılardan bir tanesi, bu kişiler gebe kalsalar bile düşük oranları biraz yüksek oluyor. Bunun için de önleyici tedaviler uyguluyoruz.

İlaca rağmen yumurtlamanın olmadığıdurumlarda nasıl bir yol izliyorsunuz?

İlaca rağmen yumurtlama olmuyorsa ve/veya gebe kalınamıyorsa ve/veya ilk tedavi olarak hasta ile bunun yapılmasını doktor öneriyorsa alternatif olarak laparoskopi öne çıkıyor. Laparoskopiyle yumurtalıkların içindeki gelişmemiş yumurtaların içini dışarı çıkarmak için yakıyorsunuz ve yüzde 70 oranında kendi kendine yumurtlayabilen kişi, eğer çocuk yolları açık ve eşi de sağlıklı ise gebe kalabiliyor. Polikistikover sendromundan konuşurken ilaçsız tüp bebek konusunu da gündeme getirmek gerekiyor… Evet, klasik tüp bebek tedavisinden farklı olarak yumurtalıklardaki olgunlaşmamış yumurtaları laboratuvarda olgunlaştırıyoruz. Sonrasında mikroenjeksiyon yöntemi ile dölleniyor ve kişiler çocuk sahibi olabiliyor. Buna da İlaçsız Tüp Bebek Tedavisi (İVM) diyoruz.
  • Polikistikover Sendromu çok sık görülen bir problemdir, ancak bildiğiniz kist değildir. Bu nedenle bu hastalık ameliyat gerektiren bir durum yaratmaz.
  • Polikistikover Sendromu’nda karşılaşılan kilo alma ve tüylenme gibi sorunlarınız varsa, tedavisi mevcuttur, ümitsizliğe kapılmayınız ve bir doktora danışınız.
Kadınlarda en yaygın olarak görülen jinekolojik hastalıklardan bir diğeri de çikolata kisti… Evet, çikolata kistleri endometriozis denilen hastalığın en ileri, şiddetli halidir. Kadınların rahim içi zarını döşeyen hücreler, kanama yapan bezlerdir ve her zaman vajinadan atılır, ama bir kısmı çocuk yollarından geçerek karın boşluğuna gelir. Fakat kadında genetik nedenler, bağışıklık sistemi bozuklukları, değişik çevre faktörleri ve kişiye bağlı değişikliklerden dolayı tam izah edilemeyen nedenlerle bu hücrelerin bir kısmı karın iç zarına yapışır ve vücut bunu temizleyemez. Yapışan bu hücreler karın iç zarında, rahim arkasında, bağırsaklar üzerinde fonksiyon görür. Bu hastalığa endometriozis denir.

Çikolata Kistinde Öne Çıkan Belirtiler;

Bu hastalığın belirtileri nelerdir?

Şiddetli karın ağrısı, karın bölgesinde ağırlıkhissi, adet düzensizliği, cinsel ilişkide ve vajinal muayenede ağrılar ve birkısım kadında da kısırlık endometriozisin belirtileridir.

Çikolata kisti ve kısırlık ilişkisini açıklar mısınız?

Hücreler karın içine gittikleri zaman aydan aya ufak kanamalar ve karın içi zarında yangı dediğimiz, negatif bir şekilde, yabancı bir cisim gibi oralarda hücre reaksiyonuna yol açıp yapışıklık yapıyor. Bu yapışıklıklar da kadınların fallop tüplerini, rahmini ve yumurtalıklarını etkileyerek, döllenmeyi engelliyor. Bir kısım hücreler de yumurtalığa geçtiğinde, içeride kistleşme yapıyor ve yumurtalıkları büyütüyor. Kistleşen hücrelerin içindeki sıvı dışarı atılamadığından kan birikimi oluyor. Kan eski, birikmiş olduğundan açtığınız zaman sanki erimiş çikolataya benzediği için ‘çikolata kisti’ deniyor.

Ameliyattan Sonra 6-12 Ay Arasında Gebe Kalınabilir

Kimisi ağrı tedavisi için kimisi de çocuksahibi olmak için gelen çikolata kisti olan hastalarınıza hangi tedavileri uyguluyorsunuz?

Tabi, kişilerin bize niye geldiği son derece önemli! Örneğin ağrı için tedavide ağızdan alınan ilaçlara ek olarak, var olan kistlerin çıkarılması da gerekebilir. Çünkü bazen kistlerin içindeki sıvı dışarıya boşalabilir ve sanki bir apandisit vakası gibi acı verebilir.

Çocuk sahibi olmak isteyenler için nasıl bir yol izliyorsunuz?

Kadın çocuk istiyor, ağrısı var veya yok ama çikolata kisti var. O noktada kisti almalı mıyız yoksa almamalıyız, kisti alırsak yapışıklık artar mı, yumurta rezervleri azalır mı gibi sorular da beraberinde geliyor. Bir doktor olarak eğer gerekmiyorsa, mümkün olduğunca ameliyattan kaçınırız. Ama ameliyat yapılacaksa da büyük bir tecrübe sahibi olup, en iyi şekilde yapılması gerekir. Endoskopik ameliyat esnasında yumurta rezervini çok az azaltarak ve yapışıklıkları açarak kisti çıkarırsanız, bu kişilerin kendi kendilerine gebe kalma şanslarını arttırabilirsiniz. Endometrioz hastası olan kişi ameliyattan sonra yaşı ve durumuna bağlı olarak 6 ile 12 ayarasında kendi kendine gebe kalabilir.

Sadece kisti çıkarmak için değil, gebeliği önleyen diğer faktörler için de bu ameliyat son derece önemli diyebilir miyiz?

Tabi, bazen sırf kisti çıkarmak için değil, yapışıklıkları çözüp kişinin kendi kendine gebe kalmasını sağlamak için de laparoskopik işlemler yapıyorsunuz. Yani göbekten bakıp, karın içini görüp problem neyse düzelt! Kist varsa çıkar, fallop tüplerinin tedavisini yap ve kendi kendine gebe kalmasını sağla. O süre zarfında kadın gebe kalamazsa fazla geciktirmeden tüp bebek tedavisine geç… Süreç böyle işlemeli.


İyi Ellerde Ameliyatın Önemi

Ameliyatın en iyi şekilde yapılmasının önemine değindiniz. Riskleri olan bir ameliyat mıdır?

İşi iyi bilen ellerde ameliyat yapılması, yan etkileri minimalize etmek için önemli. Bir de kişiler ameliyat olup olmama konusunda kararsız kalıyor. Siz doktor olarak kişiye özel olarak durumu izah etmelisiniz. Örneğin şiddetli ağrı varsa, sadece kisti çıkarmak o ağrıları geçirmeyecektir. Bağırsak, rahim ve vajina arasındaki bölgenin iyi taranması ve ağrı yapan nodüllerin çok iyi eller tarafından çıkarılması lazım, çünkü açarken bağırsakları veya üreteri zedeleyebilirsiniz. Kısacası, ameliyatın iyi ellerde, problemin şiddeti ve amacına göre planlı bir şekilde yapılması gerekiyor.

Ameliyat sonrasında hastalığın tekrarlama olasılığı var mı?

Doğru tedavi ile tekrarlama şansını yüzde 5’inaltına indirebilirsiniz. Ancak normalde yüzde 18 dolaylarına kadar tekrar nüksediyor. Aslına bakarsanız tekrarlaması çok önemli değil. Şiddetli ağrı ile giden bir durum değilse, her kist çıktığında ameliyat olunacak diye bir kuralyoktur. Eğer ağrısı veya herhangi bir şikayeti yoksa kişi kisti ile de yaşayabilir.

Peki, hiçbir ağrısı veya şikayeti bulunmayan ama kisti olan ve çocuk sahibi olmak isteyen kadınlara tüp bebek tedavisi yapılabiliyor mu?

Kisti olmasına rağmen eğer kadının yumurtasını balanslarsanız, rahim iç zarını iyi hale getirirseniz, kişiye yumurtlama veya tüp bebek tedavisi yapabilirsiniz. Aslına bakarsanız gebe kalmak endometriozisiolan kadınlar için bir tedavi. Endometrioz hastaların tedavilerinden biri beyinden gelen sistemi kesmek, çünkü beyinden hormon gelip östrojeni arttıkça hastalık da artıyor. O zaman gebelikte beyin hormonları tamamen sıfırlandığı için gebeliğe benzer bir durum yaratıp hastalığın gerilemesini de sağlayabiliyorsunuz. Gebelik, hastalığın ortadan kalkmasını yüzde 30 ile 60 arasında sağlayabiliyor.
  • Endometriozis, ağrı, çocuk olmada gecikme ve kist ile kendini gösteren, yaygın bir hastalıktır. Tedavisi, her kadının problemi doğrultusunda yapılır ve iyileşme mümkündür.
  • Endometriozis hastaları ”Yumurta rezervlerim azaldı, yapışıklıklar oldu” diye korkmamalıdır, ehil ellerde bu problemler de çözülebilir.