• Tüp Bebek Merkezi - İSTANBUL ve ANKARA
    Dileğimiz Çocuksuz Aile Kalmasın.

Yumurtalık Yetmezliğinde Cerrahi Yumurta Aktivasyonu tekniği

İnfertil çiftlerde kadına ait problemlerden bir kısmı yumurta yapamama sorunudur. Bu sorunlardan en önemlisi ve günümüzde çözümü zor görülen erken yaşta yumurtalıklarda yumurta üretiminin azalması veya durmasıdır. Erken menopoz veya over yetmezliği olarak adlandırılan hasta grubunun bir kısmında, yumurta üretiminin olduğu yumurtalıkların dış yüzeyinde (korteks) hala gelişme ve yumurta oluşturma potansiyelinde  olan folikül denilen yapılar vardır. Fakat, bu yapılar adet döngüsüne ve daha da önemlisi tüp bebek tedavilerindeki ilaç tedavisine cevap verememektedir. Bu cevapsızlığın nedeni ve çözüm yolları son yılarda yapılan çalışmalarla izah edilmeye başlanmıştır;
Yumurta içinde ‘hippo signalling’ denilen  follikül ve yumurta gelişmesini kontrol eden bir moleküler sinyal sistemi vardır. Bu yapı herhangi bir nedenle devamlı şekilde yumurta oluşmasını baskılayan bir hal kazandığında yumurta yapımının durmasına yol açabilir. Burada yumurta gelişmesini sağlayan çeşitli büyüme hormonları, destekleyici moleküller ve hücrelerin aktiviteleri de durur. Bahsedilen olumsuz sinyaller sonunda yumurtalık yetmezliğine yol açabilir. Bu baskılayıcı sinyal fazlalığının yumurta yetmezliğine sebep olduğu hastalar tespit edilebilirse olumsuz sinyali ortadan kaldıran müdahaleler veya teknikler kullanıldığında yumurtalık aktivasyonu ve yumurta gelişimini tetiklenebilmesi mümkün görülmektedir. Yumurtalıklara  özel ameliyat teknikleri ile yapılan müdahaleler ile bazı özel aktive edici enzim içerikli sıvılarla yapılan tedaviler bu baskılayıcı sistemin etkisini bazı özel mekanizmaları aktive ederek ortadan kaldırmakta veya azaltabilmektedir. Böylece yumurtalıklarda gelişmesi durmuş yapılar tekrar çalışmaya başlamakta ve yumurta yapılabilmektedir. Bu yumurtların tüp bebek teknikleriyle alınıp döllenmesiyle embriyo gelişmesi sağlanabilmekte ve gebelikler oluşturularak canlı doğum elde edilebilmektedir. Bu uygulamalar şu anda deneysel fazla çalışmalar olup teknikler geliştirme aşamasındadır.
İlk defa Japon bilim adamları Prof. Hsueh ve Dr. Kawamura  hayvanlarda yaptıkları çalışmalardan elde ettikleri başarılı sonuçların insanlarda da uygulanması gerçekleştirilmiş, gebelikler ve canlı doğumlar elde edilmiştir. Erken yaşta over yetmezliği olan kadınlarda laparoskopik olarak yumurtalık dış kabuğu alınmış, mekanik olarak kesilerle ufak parçalara ayrılmış ve laboratuvar ortamında 2 gün boyunca özel bir aktive edici sıvı içinde bırakılarak enzimatik olarak işleme alınmıştır. Bu iki günlük enzimatik süreçten sonra ise yine laparoskopik olarak  bu yumurtalık kabuğu parçacıkları hastanın yumurtalıklarına geri konulmuştur. Bu tedavi sonucunda ise daha önceden yumurta üretemeyen ve over yetmezliği yaşayan hastalar tekrardan belli bir süre sonra yumurta üretmeye başlamıştır. Bu yumurtaların tüp bebek işlemi ile yumurtalıklardan alınıp spermler ile döllenmesi ile gebelikler oluşmuş ve doğumlar gerçekleşmiştir. Anlaşılacağı üzere bu tedavinin başarılı olması için hastanın 2 gün içerisinde 2 defa ameliyat olması ve ileride yumurtalar üzerine nasıl etki yapacağı tam saptanmamış ve etik kurul onayı gerektiren özel maddeler ile aktive edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın sonuçları saygın bir bilimsel dergi olan “Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America – PNAS” dergisinde yayımlanmıştır.

Bu yayınların sonrasında ise İspanyol bilim insanları tarafından bu alanda çalışmalarda  değişik bir yaklaşımla yukarıda belirtilen sonuçlar sağlanmıştır. Prof. Dr. Carlos Simon liderliğindeki İspanyol bilim insanları aynı hasta gruplarında aynı tedavi biçimini tek bir adımda ve tek bir seansta  yaptıkları özel bir operasyon tekniği ile aktivasyon sıvısıyla enzimatik bir işleme tabii tutmadan gerçekleştirmişler ve belli süreçler içinde bir grup kadında yumurtalıkların çalışmaya başladığını ve gebeliklerin oluştuğunu çeşitli toplantılarda sunmuşlardır. Bu yaklaşımda cerrahi girişim esnasında çalışması durmuş yumurtalıklardan elde edilen  yumurtalık zarı (Korteks)  parçacıkları yumurtalıklarda oluşturulan tüneller içerisine özel aparatlarla konularak aynı seansta tekrar yumurtalıklara veya yumurtalık çevresindeki alanlara geri konulmuştur. Bu yaklaşımda aktivasyonu durmuş yumurtalıklarda follikül denilen ve yumurta  içeren onları geliştiren yapıların bir kısmı tekrar fonksiyon kazanmış ve yumurta geliştirmişlerdir.

Cerrahi Yumurta Aktivasyonu – IVA

Uygulanan  mikrocerrahi teknikleri çıkarılan yumurtalık zarının, özel kesicilerle ufak parçalara  ayrılması  ile yumurtalıklarda follikül gelişmesini sağlayan ve kontrol eden  “actin polymerisation” denilen bir  yumurtalık için özel etki yolu tetiklemekte bu sistemde yumurtalıkların çalışmasını durduran  “hippo sinyal” yolağının etkisini azaltarak ve/veya ortadan kaldırarak  yumurtalıklarda yumurta gelişimini sağlayabilmektedir.  İlk veriler İspanyol bilim insanlarının çalışmalarının işlem süresini hatırı sayılır bir şekilde kısalttığı ve sadece cerrahi olarak uygulanan mekanik tekniğinde etkili olabileceğini göstermiştir. İspanyol grubun tedavi ettiği hastalarda follikül gelişimi ve hatta gebelikler elde edildiği bildirilmiştir.

Prof. Dr.Timur Gürgan ve ekibi tarafında bu konuyla ilgili çalışmalar bir yıl önce başlatılmış ve ekip üyeleri çeşitli toplantılara katılarak, ziyaretler ve özel konuşmalar yaparak gerekli teorik ve teknik tecrübeleri kazanmış ve hasta seçimine başlamıştır.  4-6 Ekim 2017 tarihlerinde Prof. Dr. Gürgan başkanlığında ülkemizde gerçekleştirilen Dünya Tüp Bebek kongresinde bu konular  tecrübe sahibi katılımcılarla tartışılmış aktivatör enzim kullanmadan yapılacak “Cerrahi Yumurta Aktivasyonu” uygulanması için karar verilmiş ve hastalar seçilmiş, teknik daha da pratik hale getirilmiştir.

Yumurtalık Yetmezliğinde Cerrahi Yumurta Aktivasyonu tekniği uzun süredir her türlü araştırması yapılarak tamamlanmış, hasta rızası alınmış 4 hastada uygulanmaya başlanmıştır. Bu veriler ışığında Prof. Dr. Timur GÜRGAN liderliğindeki bilimsel ekip Türkiye’deki ilk ameliyatı 10 Ocak 2018 tarihinde  İspanyol bilim insanlarının tekniğini kendi geliştirdiğimiz teknikle uygulamıştır. Aynı teknik 12 Ocak 2018 tarihinde 3 hastaya daha uygulanmıştır.

1. Bu işlem esnasında herhangi bir ilaç, madde veya yabancı bir doku kullanılmamıştır. Hasta sayısının kısa süre içinde 15 hastaya yükseltilmesi ve 2-8 aylık takiplerinin yapılması, bu sürelerde yumurta oluşması oranlarının araştırılması ve yumurta gelişmesi tespit edildiği takdirde tüp bebek tedavisi ile gebelik elde edilmeye çalışılması öngörülmektedir.

2. Hastaların kendileri ve aileleriyle görüşülmüş, tedavi hakkında geniş bilgilendirme yapılmış ve onam formları alınmıştır. Hastalarla ilgili bütün veriler ve dökümanlar dosyalarında kayıtlıdır.

3. Bu hastaların hiçbirine tekniğin garanti olduğuna dair bir bilgi verilmemiş ve herhangi bir ücret talebimiz  de olmamıştır.

4. Sadece belirtilen özel ameliyat tekniği ile ilk aşamada 4 hastaya girişim yapılmış ve hastalarımız takibe alınmıştır. Uygulamalar  tamamen hastalar açısından problemsiz bir şekilde sonuçlanmış ve hastalar  normal fonksiyonlarını görür halde taburcu edilmiştir.

5. Bizim bilgilerimize göre de Ülkemizde  bu amaçla uygulanan ilk cerrahi uygulamadır. Bu uygulamanın tekniği öğrenen ve tecrübe sahibi olan bütün merkezlerde yapılması mümkündür. Ancak yaygın ve daha fazla hastaya uygulanması için ilk sonuçların beklenmesi tavsiye edilmelidir.

6. Seçilmiş hastaların 35 yaş altında, mümkünse 3-4 yıllık sürelik yumurtalık yetmezliği hikayesi olması tercih edilir. Genetik over yetmezliği veya yaş ilerlemesine bağlı menopoz durumlarında kullanılması tavsiye edilmez.

7. Şunu da biliyoruz ki bu işlem geliştirme aşamasında olup sonuçları ve güvenilirliği ve endikasyonu tam olarak belli olan bir girişim olmadığı için ancak belli sayıda seçilmiş hastalara limitli olarak yapılacak bir girişimdir. İlk sonuçlar alınmadan hemen yaygın olarak uygulanacak bir teknik olmadığını da belirtmek isteriz. Amacımız ülkemizde ve dünyada yapılan bilimsel aktivitelere katkıda bulunmaktır.

8. Tedavi sonrası ümidimiz seçtiğimiz hastaların bu teknikten fayda görmesidir. Araştırmalarımıza bilimsel her türlü yeniliği de öğrenerek, hem kendi tecrübelerimizden hem de ulusal ve uluslararası tecrübelerden yararlanarak  bebek sahibi olabilme konusunda  çaresiz hisseden insanlara yardımcı olmak amacıyla devam edeceğiz.